E-waste race

 

Verliefd worden op duurzaamheid met Joris en Timmy.

Timmy de Vos en Joris Petterson zijn twee mannen die de groene levensstijl volledig omarmen. Timmy begon de E-waste Race waarmee hij inmiddels al meer dan een miljoen oude apparaten heeft ingezameld en samen runnen ze de circulaire designstudio E-waste Arcades. Daarnaast stonden beide heren in de Duurzame Jonge 100. Een lijst van de honderd meest duurzame jonge mensen van Nederland.

 
Joris, kun je kort iets over jezelf vertellen?
Joris: ‘’In 2014 ben ik afgestudeerd aan de Design Academy Eindhoven. Als industrieel vormgever met een specialisatie richting productontwerp. Daarna begon ik vrij snel als freelancer. Mijn afstudeerwerken konden bestempeld worden als consumentenelektronica en ik wilde de mogelijkheden daarvan wel ontdekken.’’
 
Was het altijd al een doel van jou om een eigen bedrijf te hebben?
Joris: ‘Nee, dat was in eerste instantie geen doel. Ik wilde eerst een paar jaar in dienstverband werken en wellicht dat het daarna zou komen. Maar tijdens de presentatie van mijn afstudeerwerk kreeg ik zo veel credits dat ik dacht, ik probeer het gewoon. Ik ben dus zelfstandig geworden om te kijken of ik m’n afstudeerproject kon realiseren. Ik ben daar een heel eind mee gekomen, maar merkte dat ik nog wat te weinig kennis had. Het is wel echt een goede leerschool geweest.’’


Timmy de Vos en Joris Petterson, fotografie: Tim Meijer

Ja, zo gaat dat dan he. Timmy wat is jouw geschiedenis?
Timmy:
‘’Nou, ik ben op m’n 20e helemaal verliefd geworden op duurzaamheid. Ik studeerde werktuigbouwkunde. Tijdens een studieperiode in Nicaragua ontmoette ik een aantal ondernemers die aan de andere kant van de wereld goede mooie dingen op dat gebied deden. Toen dacht ik: dat wil ik ook. Ik heb werktuigbouwkunde afgemaakt en ben innovatiewetenschappen gaan studeren aan de TU/e. Ik wilde altijd al ondernemer worden. Ik heb wel nog een poosje voor een overheidsprogramma gewerkt en voor de Amsterdam Economic Board. Toen was ik overigens al bezig met de E-waste Race.’’

 

Timmy deed mee aan een prijsvraag om iets te doen aan de e-waste problematiek (de snelst groeiende afvalstroom in Nederland). Hij bedacht het concept van E-waste Race en won de prijs. De E-waste race is een wedstrijd tussen tien basisscholen in een stad of regio om zo veel mogelijk elektronisch afval in te zamelen. De school die dat het beste doet wint een schoolreisje. Sinds het begin in 2014 zijn er 65 races georganiseerd in Nederland.

 

Wat is e-waste precies?
Timmy: ‘’E-waste is oude of kapotte elektronica. Alles waar een stekker aan zit of waar batterijen ingaan. Het is de snelst groeiende afvalstroom, omdat we met z’n allen steeds meer elektronica in ons dagelijks leven hebben. Met name kleine elektronica is goedkoop en het rendeert niet om het te laten repareren. Daar zit natuurlijk ook een heel groot ontwerp vraagstuk. Je zou producten anders kunnen ontwerpen waardoor het wel beter te repareren of te recyclen is.’’

 

De pilot van de E-waste Race was meteen een succes. 14 ton aan elektronisch afval werd er opgehaald door 7 scholen in 4 weken. Na de zomer van 2014 had Timmy meteen zijn eerste drie klanten. Gemeente Utrecht, Tilburg en Amersfoort. Kerstmis 2014 zat hij aan tafel met twee grote inzamelpartijen.

Ok, de eerste keer was een succes. En dan? Waar laat je al dat afval?
Timmy: ‘’Waar wij voor zorgen is dat die elektronica in de kringloop komt. Op dit moment wordt minder dan de helft van onze elektronica ingezameld, dat is het grootste probleem. Het meeste verdwijnt in de prullenbak en eindigt in de verbrandingsovens. Dan ben je de materialen voor een groot deel kwijt. De rest blijft bij mensen in de la of op zolder liggen. De lokale inzamelpartij zet bakken bij de scholen en haalt het ingezamelde afval op. Ik zorg voor het werven van de scholen, lessen en dat er een schoolreisje geregeld wordt. Het stukje logistiek blijft bij de traditionele partijen, alleen wij zorgen dat ze meer kunnen ophalen dan normaal. Bijvoorbeeld in de regio Hoeksche Waard hebben wij met een E-waste Race 25% ingezameld van wat er normaal in een heel jaar wordt ingezameld. Nou, doen voeg je toch wel echt wat toe.’’

 

Nadat Joris als freelance projectleider bij de E-waste Race vertrok startte hij samen met Timmy E-waste Arcades, een circulaire designstudio. Ze bedachten een afvalinzamelingspunt geïnspireerd op de vorm van een retro spelcomputer, een arcade. Er zijn twee varianten: de afvalarcade; voor papier, plastic en restafval. En de Funky Phone; voor oude mobiele telefoons.

Waarom hebben jullie voor de vorm van een arcade gekozen?
Joris: ‘’Nou, dat kwam omdat we al samenwerkten op de E-waste Race. Op een gegeven moment kende ik de achterkant wel en voelde ik de behoefte om er verder op door te gaan, vanuit ontwerpersperspectief. Toen zeiden we gekscherend een keer we zouden eigenlijk een keer moeten laten zien wat we nog meer kunnen met die elektronica, in plaats van het op de goede manier richting de kanalen van de recyclers te sturen. En wat kan daarvoor als eyecatcher fungeren? Na een brainstorm kwam daar het idee van een oude spelkast uit. Toen hebben we op een middelbare school in Eindhoven een drie daagse workshop gegeven waarbij de leerlingen zelf zo’n kast gingen maken. Die eerste kast was een beetje een lelijk eendje maar wel een werkende E-waste Arcade. Die hebben we naar een hoger plan getild en met de partner waarmee we bij de E-Waste Race al samenwerkten, Weee Nederland, het eerste prototype uitgebracht. Uiteindelijk kwam het idee: je levert je oude telefoon in en op het moment dat je je telefoon inlevert mag je een spelletje spelen.’’


Fotografie: Tim Meijer

Waar staat zo’n arcade dan zoal?
Joris: ‘’Ze staan letterlijk door heel Nederland heen. We leveren ze op verhuur en verkoopbasis en kunnen de arcades personaliseren. Gemeente Rotterdam heeft er bijvoorbeeld drie in hun eigen branding. Ze hebben ook een eigen karakter en eigen game. De NS had er een voor papier, plastic en restafval. En onze partner heeft er 7 die ze bij basisscholen neerzetten. Van Zeeland tot Limburg tot Groningen. Het gaat echt alle kanten op.’’
 
En jullie merken dat als de spelkasten ergens neergezet worden dat mensen er daadwerkelijk spullen in gooien?
Joris: ‘’Ja, je ziet wel duidelijk verschil tussen de twee types arcades die we hebben. Bij de Funky Phone blijft het moeilijk om aandacht te genereren. Niet iedereen heeft die oude telefoon op zak, je moet er echt aan denken om ‘m mee te nemen. Deze arcade zetten we meestal weg in combinatie met een soort campagne. Dan geven we op scholen eerst een les of workshop waarbij we elektronica uit elkaar gaan halen. Daarna wordt er zo’n kast neergezet. Bij de afval arcade zien we daarentegen dat het geschikter is voor bijvoorbeeld evenementen. Maar ook daarbij staan we er soms bij om uitleg te geven, omdat je toch de achterliggende gedachte wil overbrengen.’’
 
Is het dan echt zo simpel? Een spelletje bedenken om mensen e-waste en ander afval in te laten leveren?
Timmy: ‘’Het is allesbehalve simpel. Gedragsverandering is iets wat herhaling vergt. Wat wij doen en goed in zijn is op een hele iconische en leuke manier een bepaalde boodschap de wereld in slingeren. Maar op het moment dat je echt gedrag wil veranderen, dus beter afval scheiden, moet iets terugkomen en inslijten. Wij gebruiken de arcade en de campagnes om het geheel visueel te maken en exposure te krijgen. Het zet ons in de markt en maakt ons vindbaar, het design is dus enorm belangrijk. Maar voor het stukje gedrag is meer nodig dan alleen die kast neer te zetten. Uiteindelijk moet je de boodschap blijven herhalen.’’
 

Hoe blijven jullie gemotiveerd om deze boodschap uit te brengen?
Joris: ‘’Ik vind het heel zuur om te merken dat er nog steeds zo’n breed draagvlak is voor mensen die de problematiek niet accepteren. Maar ik zie ook dat sinds we begonnen zijn onderwerpen als duurzaamheid, circulaire economie en klimaatverandering zo veel meer maatschappelijk geaccepteerd zijn. Alle kleine stapjes van ondernemers en mensen die wij kennen om ons heen dragen bij.’’


Fotografie: Tim Meijer

De impact die de E-waste Race en de E-waste Arcades met zich meebrengen is tweeledig. Afval wordt ingezameld en er wordt bewustzijn gecreëerd bij niet alleen de deelnemers maar ook de gemeenschap er omheen. Regionale kranten worden regelmatig gehaald. Inmiddels werken er zo’n 10 mensen in verschillend dienstverband bij de E-waste Race en Arcades.

 
Vaak denken mensen bij dit soort projecten dat ze gesubsidieerd worden door de overheid. Hoe zit dat bij jullie?
Timmy:
‘’Die veronderstelling moeten we de wereld uit krijgen. Wij doen een stukje dienstverlening voor de gemeente. Maar wij hebben drie typen klanten. Het producenten systeem (grote elektronicabedrijven die moeten betalen om een deel van wat ze op de markt zetten weer in te zamelen), afval-inzamelbedrijven en dus de gemeenten.’’
 
Hoe kijken jullie naar de toekomst?
Joris: ‘’De arcades zijn we duidelijker aan het afkaderen. We hebben gemerkt dat het concept het beste werkt door ze in het onderwijs neer te zetten en er een challenge omheen te bouwen. Daarnaast zijn we geïnteresseerd in de evenementen wereld. Op heel veel evenementen staan dezelfde kliko’s en wordt er bijna geen afval gescheiden. Kijk maar naar de festivalbezoeker. Na 1 biertje is diegene nog wel bereid om plastic te scheiden, maar zodra je er 5 of 6 op hebt wordt dat een stuk moeilijker. Daar proberen ons steentje aan bij te dragen.’’

Timmy: ‘’Op Solar Festival hebben we ooit met onze Trash Holes gestaan. Dan hoorde je gekke geluidjes op het moment dat je afval inwerpt. Gecombineerd met een ludieke branding in de vorm van een opblaaspop waar je een bekertje in gooit. Toen hebben we een schone plasticstroom weten te realiseren. Maar het is natuurlijk een dure oplossing, als je iets gek genoeg maakt dan vindt iedereen het interessant. We hebben nu op Eurosonic Noorderslag een schaalbaardere variant uitgebracht zonder geluid en sensoren. Een stuk goedkoper. Maar dan merk je dat de resultaten ook minder zijn. Dat maakt het zo moeilijk.’’
 
En waar wil je heen met de E-waste Race?
Timmy: ‘’Naar Duitsland. Daar willen we ook races gaan organiseren. Daarnaast gaan we een vergelijkbaar project lanceren in Nederland, maar dan voor textiel.’’

Joris was met zijn bedrijf in 2015 een van de eerste huurders bij PLAN-B. Alle ruimtes waren nog opengebroken en er woonde iemand anti-kraak in het pand. Zo’n 8 bedrijven zaten samen in één vleugel. Een jaar later kwam er budget vrij en ontwikkelde PLAN-B zich tot wat het nu is.

 
Wat vind je van die ontwikkelingen? Hoe heb je het ervaren?
Joris: ‘’Ik vind het heel gaaf. Toen we hier kwamen hadden we stroom, verwarming en internet. Veel meer was er niet. Het is heel tof om te merken dat er vanuit niets toch zo’n community kan groeien. Ik draag daar ook graag mijn steentje aan bij.’’
 
En als jullie kijken naar PLAN-B over 5 jaar?
Timmy: ‘’Oh goede vraag, ik hoop dat ik in ieder geval dit jasje uitgegroeid ben. Ik kan me voorstellen dat we de verschillende bedrijven binnen het pand twee ruimtes gaan geven. Maar vooralsnog gaat het allemaal nog.’’
 
Joris: ‘’Ik zou het zelf wel tof vinden om in het pand te blijven. Dat komt natuurlijk ook omdat je vanaf zo’n jong stadium hebt zien groeien.’’
 
Timmy: ‘’Ik denk dat er heel veel binnen het pand mogelijk is. Kijk, met de arcades hebben we best wel wat uitwisselingen, we laten dingen lasersnijden of werken samen met fotografen of muzikanten. Voor de race heb ik minder van die behoeftes, dus zou ik graag in een ruimte zitten waar de focus meer ligt op duurzaamheid. Dat ik een community met dat soort mensen om me heen heb.’’

Meer informatie over E-waste Race en E-waste Arcades is te vinden via www.ewasterace.nl en www.ewastearcades.nl.
 

Meer verhalen